50 Năm & Những Tờ Lịch Mới - Trần Mộng Tú

50 năm như một giấc ngủ dài, thức dậy vẫn còn lãng đãng giữa chiêm bao.

Từ những cái Tết đầu tiên còn độc thân, còn cha mẹ, anh em chưa mất người nào. Cả gia đình ngơ ngác đất lạ, quê người … nén nhang thắp lên cành hoa ngoài vườn cắt vào, cùng với bao nhiêu xúc động.

Đốm nhang cháy đỏ như quầng mắt

Khói có bay về tận cố hương

Vườn người tôi chiết cành xuân thắm

Nhớ quê vết cắt trượt xuống hồn. (tmt)

Như bao nhiêu người Việt lưu vong khác, chúng tôi làm lại cuộc đời mình, và bằng một cách nào đó, chúng tôi chấp nhận thích nghi với đời sống như hoa cỏ thích nghi với khí hậu, như cây quýt ở Giang Nam bên Tàu, mang sang vùng khác vẫn ra hoa kết trái tuy vị ngọt đã khác đi, nhưng cây vẫn sống và sinh hoa, kết quả hàng năm.

Thời gian đã một phần nào chữa lành những vết thương và giúp những vết sẹo lên da non, mờ dần. Trong mấy chục năm làm người di tản, chúng ta, chắc ai cũng hơn một lần thay đổi nhà cửa, thay thành phố hay sang hẳn một tiểu bang khác, và mỗi một lần thay đổi là một lần hoang mang, một lần nén nỗi ngậm ngùi, cho dù nhà có đẹp hơn, thành phố có thích nghi hơn. Bởi vì đi đâu cũng thấy mình là “Người Di Tản”

Trong 50 năm, thế hệ hậu duệ của “Người Di Tản” đã làm nên bao nhiêu kỳ tích. Cái xấu cũng có xảy ra nhưng so với cái tốt thì quả thực hậu duệ của Việt Nam Cộng Hòa xứng đáng cho những quốc gia cưu mang mình không thất vọng.

Thời gian cứ thản nhiên trôi qua, Cha Mẹ chúng tôi và một vài người thân đã nằm im nơi đất khách, thế hệ của chúng tôi đã nhiều bạn bè bỏ đi biền biệt, họ chơi trò trốn tìm nhau dưới những đám cỏ xanh. Họ có tìm được nhau không?

Những người chưa chơi trò “Trốn Tìm” còn lại … Sáng thức dậy cùng mặt trời thấy mình hiện hữu, soi gương mắt đã rạn chân chim, tóc mỏng và trắng như sương mù, sương muối, biết là mình đã ở đây lâu lắm rồi. Lòng hoài hương nhớ về cố quận thì ai mà không có, nhưng họ vẫn sống với tất cả những gì họ có để gây dựng cho một thế hệ tương lai tốt đẹp hơn trong khả năng của mỗi người. Người Việt là một trong những số người Á Đông có sức chịu đựng bền bỉ, thông minh và chăm chỉ.

Hậu duệ của những người lính Việt Nam Cộng Hòa đã có mặt ở mọi nơi, từ quân đội, chính trị, văn học, tôn giáo. Họ cống hiến và được đánh giá cao. Cái xấu đôi khi cũng có, nhưng so với cái tốt gặt hái được trên mọi lãnh vực, từ các nơi trên thế giới, giúp cho những người Quốc Gia đã hy sinh nằm xuống cũng được an ủi đôi phần.

Sau 50 năm nước Việt hoàn toàn về tay Cộng Sản, Cộng Sản vẫn sợ bóng, sợ vía lá cờ VNCH. Chỉ cần lá cờ mà họ đã khinh miệt, chà đạp đó xuất hiện dưới bất cứ hình thức nào, nhà cầm quyền Cộng Sản đã ầm ầm báo động và bắt phạt những người vô tình đứng cạnh. Mặc dù sau 50 năm khi có thiên tai xảy ra, trong nước vẫn không quên kêu gọi người Việt hải ngoại đóng góp. “Tình Đồng Bào” vẫn được ân cần nhắc tới.

50 năm, Nick Út, cựu nhiếp ảnh viên của AP rủ tôi về Hà Nội, nơi hiện thời AP có chi nhánh văn phòng ở đó. Tôi đã từ chối và nói cho Nick Út hiểu rằng, trong văn phòng đó không có một cựu phóng viên Mỹ nào của Saigon ngày cũ làm việc cùng chúng tôi nữa. Họ phần đông đã qua đời vì tuổi tác, nếu chúng tôi có về thì toàn gặp những nhân viên mới, cả Mỹ lẫn Việt, và những người Việt nếu có trong văn phòng đó, chắc chắn không phải là người quốc gia, nên đâu có thể gọi là re-union được, nó sẽ mang lại cho chúng tôi sự lạc lõng và  … buồn.

Thời gian của tôi trôi về đâu

Năm mươi năm lòng vẫn còn đau

Tay vuốt tóc tay gày như tóc

Một nhánh hổ ngươi vạn nhánh sầu. (TMT)

Những tháng cuối năm, tôi hay mong ngóng những cuốn lịch mới. Từ những cuốn Lịch của nhà thờ, họ đạo ở thành phố tôi cư ngụ, có ghi những ngày Lễ các Thánh, Lễ quan trọng như Phục Sinh, Giáng Sinh… để nhắc nhở mình sửa soạn một tâm hồn nhẹ nhàng thanh sạch đến Thánh Đường dự lễ, tôi cũng tìm đến những cuốn lịch ở các siêu thị Á Đông có ghi những ngày tháng âm lịch để tiện theo dõi những Mồng Một, ngày Rằm, của tháng âm lịch. Tôi cũng hay lang thang vào tiệm sách để tìm mua Lịch mới, loại lịch xé mỗi ngày một tờ là loại tôi thích nhất, loại này hiếm, không phải dễ tìm.

Tôi thích những tờ Lịch mỗi ngày này. Tôi có thể ghi xuống đó những công việc sắp tới và khi ngày đó đi qua, tờ lịch được xếp sang một bên và tôi có thể xếp nỗi buồn vui của mình như xếp lại một tờ lịch đã hoàn tất. Những tờ lịch xé ra tôi để ngay vào một cái hộp bên cạnh đó.

Thỉnh thoảng lại nhìn xem đã phung phí hết mấy phần thời gian trong đời sống và cuối năm có thể đếm được bao nhiêu giọt nước mắt với bao nhiêu tiếng cười.

Việc mua Lịch xé từng tờ này tôi yêu thích từ khi còn trẻ ở quê nhà. Bây giờ nhớ lại thời gian đã xé “Những Tờ Lịch Cũ” và đã thả chúng bay như bươm bướm từ văn phòng làm việc ở lầu 4 của Thương Xá Eden xuống dưới đường vào những ngày cuối năm trong một thành phố thơ mộng của ngày xa xưa đó chỉ còn là kỷ niệm …

Bây giờ ở quê người, tôi vẫn thích có cuốn lịch rơi từng tờ mỗi ngày, nhưng không phải năm nào tôi cũng tìm được. Cuốn lịch xé mỗi ngày năm nay của tôi là cuốn lịch có 365 tấm hình “Chim Trong Vườn Sau” đầy màu sắc. Cuốn này tôi có được do nhân dịp chị bạn thân Trùng Dương, ghé chơi vài ngày. Hai chị em lang thang trong một tiệm sách gần nhà, tôi tìm thấy lịch xé từng tờ mỗi ngày, mừng quá, reo ầm lên, Chị thấy tôi vui quá, vội vàng mua tặng.

Hình con chim đầu tiên trên cuốn lịch là con Northern Cardinal và con cuối năm là Western Tanager. Cả hai con chim này đều màu sắc rực rỡ.

Trong năm mới sắp tới này, hơn 300 con chim đầy màu sắc của vùng Tây Bắc nước Mỹ trên bàn viết, sẽ là niềm vui của tôi mỗi ngày. Mỗi lần mở một ngày mới, sẽ có hình một con chim mới khác nhau hiện ra, tôi sẽ đọc Thơ cho những con chim trong lịch nghe:

Ngày xưa anh đón em

Nơi gác chuông chùa nọ

Con chim nào qua đó

Còn để dấu chân im

Anh một mình gọi nhỏ

Chim ơi biết đâu tìm.

(Phạm Thiên Thư)

Như những con chim để lại dấu chân trên gác chuông, chúng tôi những người di tản đã để lại nhiều dấu tích tốt đẹp: đó là thành công của con cháu người Việt gần như hầu hết trên mọi lãnh vực trên những quốc gia, những thành phố họ định cư.

Chúng tôi dù ở tuổi nào, luôn có niềm tự hào của những con chim bé nhỏ: Tự tin, xoải cánh trên bầu trời bát ngát.

Trần Mộng Tú –  Xuân Ất Tỵ  2025

‘Sống ở Việt Nam sướng lắm’ ?????????

Đó là nhận xét của những Việt kiều về định cư ở Việt Nam.

Ngày xưa (50 năm trước) người Việt rời quê hương mang theo tâm trạng ‘Một lần đi là vĩnh viễn chia phôi’. Không ai nghĩ rằng sẽ có ngày quay về quê hương, chứ nói gì đến định cư.

Nhưng thời thế đổi thay, và ngày nay đã có những ‘người ra đi’ quay về sống ở trong nước. Tuy con số không bao nhiêu, nhưng chắc chắn phải lên đến hàng ngàn. Họ là những ‘returnee’.
Anh bạn tôi là một returnee như thế. Tôi ghé thăm anh và hỏi ‘Sống ở Việt Nam sướng lắm’ phải không.

Anh bạn vong niên của tôi từng là một sĩ quan cấp tá trong quân đội VNCH. Sau 1975, anh bị giam tù cải tạo khoảng 5 năm. Được trả tự do, anh vượt biên và định cư ở Úc vào đầu thập niên 1980s. Sau một thời gian làm lụng vất vả để làm lại cuộc đời, kiếm nhiều tiền, nghỉ hưu và anh quyết định về Việt Nam.

Quyết định của anh làm bạn bè rất ngạc nhiên. Con cháu anh có đứa phản đối.

Nhiều người về VN là có nguyên nhân tình ái hoặc/và đổ vỡ ở hải ngoại. Một số về Việt Nam tìm cơ hội mà họ đã mất đi ở hải ngoại. Còn anh bạn tôi thì chẳng có lí do gì ngoài … dưỡng già. Anh tâm sự rằng muốn qua đời trên quê hương.

Tôi hỏi anh về cảm nghĩ cuộc sống ở Việt Nam và anh nói rất thật tình.

Về tài chánh, anh rất thoải mái, vì vốn liếng của 30 năm làm lụng và trợ cấp của chánh phủ Úc hàng tháng, anh không quá bận tâm chuyện ‘cơm áo gạo tiền’ như bà con ở trong nước.

Anh hoàn toàn có khả năng tậu một chiếc Merc hàng tỉ đồng hay một căn hộ sang trọng (chuẩn Việt Nam), nhưng không cần thiết. Anh chỉ dùng xe Honda để đi lại trong thành phố.

Anh đã già và không có nhu cầu để ‘thể hiện’ (show off) bằng tư trang mắc tiền như mấy người trẻ và trung niên. Nhìn anh ăn mặc ‘tềnh toàng’ ngày nay y chang như dân địa phương.

Nhìn anh ấy lách xe Honda trên đường phố Sài thành như một người địa phương mà tôi thấy ái ngại. Anh ấy đề nghị chở tôi bằng xe Honda qua Thủ Thiêm chơi, tôi nói ‘thôi.’ Anh cười lớn nói ‘Tao biết mày sợ đi xe Honda chớ gì.’

Tôi hỏi làm sao anh có thể thích nghi với thời tiết khắc nghiệt. Anh nói vài tháng đầu rất khổ sở, nhưng ‘riết rồi quen.’

Dù vậy, anh tâm sự là cuộc sống của anh có vài thiếu thốn.

Thứ nhứt, dù sống trên quê cha đất tổ, nhưng anh lại cảm thấy mình không thuộc về đây, hay nói theo tiếng Anh là ‘not social belonging’ vì người ta vẫn xem anh là ‘Việt kiều’. Có những bà con ruột thịt khi anh chưa về sống ở trong nước thì họ vồn vã, nhưng khi anh đã về thì họ thờ ơ.

Những gì anh thấy là bất bình thường thì bà con trong nước xem là bình thường. Khác nhau về suy nghĩ và nhận thức. Riết rồi, anh không có ý kiến gì hết, và anh thú nhận là đã đánh mất mình.
Thứ hai là anh cảm thấy mình bị thiếu thông tin. Cứ mỗi lần đọc báo, thấy một tin mà anh nghi ngờ là không đúng hay không đủ, nhưng không có cách nào kiểm chứng. Tất cả những nguồn thông tin ‘alternative’ (như BBC, RFI, RFA, VOA, v.v.) đều bị chận.

Thiếu thông tin là thiếu chất dinh dưỡng tinh thần, và theo thời gian, anh trở nên thiếu tự tin, thu mình nhìn đời bằng cái nhìn nghi ngại.

Thứ ba là thủ tục ‘hành là chánh’. Ở Việt Nam, không nói ra thì ai cũng biết, thủ tục hành chánh là một ác mộng đối với ‘Việt kiều’.

Trong một môi trường ‘người không tin người’ nên nhà cầm quyền lúc nào cũng đòi hỏi nhiều giấy tờ mà người ở nước ngoài không thể nào hiểu được.

Anh cho biết mấy năm đầu về đây, anh không thể nào đáp ứng các thủ tục hành chánh, nên phải nhờ ‘cò’ mới xong.

Thứ tư là chuyện ăn uống. Anh nói nếu ‘ăn uống có chất lượng’ thì ở Sài Gòn có khi mắc hơn Sydney. Một tách cà phê ở Q1 Sài Gòn mất ~5 đôla Úc, trong khi ở Úc chỉ mất 3-4 đôla thôi. Một chai rượu vang bình dân ở Úc chỉ 400 ngàn đồng, nhưng ở Sài thành có khi lên đến 1.2 triệu!

Anh chỉ ăn mấy quán bình dân, lâu lâu mới vào quán xịn. Quán bình dân ở đây rẻ hơn Úc, nhưng chất lượng thì đành phải chấp nhận là hên xui và có khi nguy hiểm.

Tôi hỏi anh có uống nước như bên Sydney (nước từ robinet), anh lắc đầu, rôi chỉ vào cái thùng Aquifina và nói phải mất vài trăm ngàn mỗi tháng cho nước uống.

Thứ năm là vấn đề y tế. Cũng may anh khá khoẻ mạnh. Nhưng cứ mỗi lần bị bệnh, anh lại bay về Úc vì chi phí bệnh viện ở Việt Nam khá mắc (nếu không có bảo hiểm). Ngay cả bệnh viện công, có những thủ thuật tốn vài trăm triệu đồng. Còn dịch vụ y tế thường qui thì Việt Nam ok hơn Úc. Dù anh có khả năng tài chánh, nhưng anh vẫn chọn về Úc để được chữa trị miễn phí.

Có lần anh về tới phi trường Sydney là có xe cấp cứu chờ sẵn và chở thẳng vào bệnh viện luôn! Điều trị xong, anh lại bay về Việt Nam.

Tôi nói đùa ‘Úc nó mắc nợ anh.’ Anh cười lớn nói: ‘Thì tao đã đóng thuế cho nó hơn 30 năm rồi.’
Nhìn chung, anh bạn tôi hài lòng với cuộc sống hiện tại. Anh chỉ quay lại Úc vì dịch vụ y tế, và sẽ không ở Úc lâu dài. Thỉnh thoảng con cháu anh từ Úc về thăm, nhưng anh thích sống một mình và trong cái tâm thế ‘có thể ra đi bất cứ lúc nào.’

Tôi hỏi: ‘Với trải nghiệm mấy năm qua, sống ở Việt Nam có sướng như những Việt kiều về đây sống, anh nói thiệt tình nghen.’

Anh trầm ngâm một chút rồi nói: ‘Chỉ sướng về vật chất đối với người có thu nhập 50-100 triệu/tháng trở lên. Còn cuộc sống tinh thần thì không.’

Tôi hỏi như kí giả hỏi: ‘Anh có lời khuyên nào cho mấy ông bạn của anh bên Úc?’

Anh nói dài và tôi tóm tắt ý chánh: ‘Việt Nam ngày nay không phải là Việt Nam của 50 năm trước. Sống ở Việt Nam hay ở Úc là một lựa chọn cá nhân. Nếu mê ánh đèn néon và thích sự náo nhiệt thì Sài Gòn là một lựa chọn. Nếu xem chất lượng sống là ưu tiên hàng đầu và nếu trong người có bệnh nan y thì nên ở bển.’

Chuẩn Tướng Trần Văn Nhựt 1 VNCH nói tại sao Sàigòn lại mất vào tay CSBV năm 1975

Chuẩn Tướng Trần Văn Nhựt 2 VNCH / Cộng Sản chiếm miền Nam 1975

Chuẩn Tướng Trần Văn Nhựt phần 3 VNCH / Phỏng vấn về Cộng Sản cưỡng chiếm miền Nam Việt Nam

Thiếu Tướng Nguyễn Văn Hiếu

Tư lệnh Hải quân cuối cùng của Việt Nam Cộng hoà nói về ngày 30/4/1975